نگاه اسلام به آشنایی بین دختر و پسر پیش از ازرواج چیست؟
برخی معتقدند باید آشنایی و صمیمیت پیش از ازدواج وجود داشته باشد تا دو فرد یکدیگر را به خوبی بشناسند و پس از آن زندگی مشترک را شروع کنند اما باید بگوییم که عشق واقعی و علاقه مندی حقیقی بین دو جنس ، زمانی ایجاد می شود که دو فرد ارتباط خود با یکدیگر را به سادگی تزلزل پذیر ندانند؛
از سوی دیگر هر یک برای جلب نظر دیگری دست به رفتار نمایشی نزنند. در آشنایی های پیش از ازدواج این مسئله بسیار دیده می شود. امروزه غرب از طریق تجربه کردن این روابط و آشنایی ها ، به نحو چشمگیری نهاد خانواده را متزلزل ساخته است. در غرب ظلم آشکاری به جنس زن می شود، زیرا زنان پیش از این که به سن قانونی و شرعی برای برقراری روابطشان با جنس مخالف برسند، مورد بهره برداری جنسی مرد قرار می گیرند و در بسیاری مواقع پس از آن ، مطرود می شوند. (1)
دوستی های قبل از ازدواج که به عشق معروف است، عامل تعیین کننده ازدواج نیست ، زیرا ازدواج نوعی مشارکت در یک اجتماع کوچک (خانواده) است که در آن دو انسان می باید از جهات گوناگون با یکدیگر تناسب عملی داشته باشند. پس آن چه عامل تعیین کننده است، همتایی و هم کفو بودن زن و مرد است. در صورتی که در انتخاب همسر، همگونی مراعات شود، نیازی به برقراری روابط صمیمانه پیش از ازدواج نخواهد بود، بلکه باید تأکید کنیم که چنین روابطی می تواند بیش از آن که مفید باشد، مضر و تهدید کننده نهاد خانواده در جامعه به شمار آید.
با نگاهی به آمار می توان دید که آمار طلاق بین کسانی که قبل از ازدواج ارتباط های دوستانه داشته اند بالاتر است.
از طرفی آشنایی و ارتباط دختر و پسر در محیط اجتماع ، بیش تر از آن که معرفت ساز باشد، فروزنده هوس ها و معرفت سوز است. عمدتاً دیده می شود فرد آن گونه که هست، خود را نشان نمی دهد یا به سبب محبت و عشقی که ایجاد شده، نمی تواند عیوب طرف مقابل و جوانب مختلف قضیه را بسنجد . بیشتر رفتارها در آشنایی های خیابانی به شکل های تصنعی ابراز می شود.
البته قبول داریم اگر شناخت صحیحی در ازدواج باشد، آمار جدایی کم می شود، ولی چه بسا ازدواج هایی که در اقوام نزدیک انجام می شود و با آن که دو طرف از کودکی همدیگر را می شناختند، ولی بعد از ازدواج فهمیدند به درد هم نمی خورند. این ها همه گواه آن است که ارتباطات قبلی نمی تواند مشکل شناخت را حل کند، بلکه مشکل شناخت، بیش تر به آفات شناخت برمی گردد که در رأس آن ها تعلق قلبی پیدا کردن به طرف مقابل است.(2)
بهترین راه آن است که دو طرف با اطلاع خانواده و با مشورت از آنها، از همدیگر شناخت پیدا کنند. شناخت پیدا کردن لزوماً به این معنا نیست که روابط دوستانه خیابانی برقرار کنند که در بسیاری از مواقع ، هدف اصلی که شناخت باشد، نه تنها تأمین نمی شود، بلکه چه بسا شناخت کاذبی به وجود می آید که آثار آن در آینده وقتی ازدواج صورت گرفت، ظاهر می شود.
در بسیاری از مواقع ، شناخت شخصیت واقعی و رفتارها و ویژگی ها از طرف دوستان، فامیل ها خانواده ، محیط کار و... به دست می آید.
به همین خاطر ازدواج هایی که از این طریق ها صورت گرفته، کمتر به جدایی ختم شده است.
در مورد نظر اسلام باید گفت: با توجه به اهمیت ازدواج و نقش آن در سرنوشت انسان، اسلام زوجین را به بصیرت و شناخت دقیق فرا خوانده است. هرگز اسلام راضی نیست دختر و پسر بی گدار به آب زنند و چشم بسته عمل نمایند. هر عقل سلیمی حکم می کند دو نفری که یک عمر با هم زندگی می کنند، پیش از ازدواج کاملاً یکدیگر را ببینند و با هم صحبت کنند. در روایات معصومین به این مسئله توجه شده است .
شخصی در زمان پیامبر (ص) زنی را خواستگاری کرد اما گویا او را خوب ندیده بود. حضرت فرمود :
« اگر او را دیده بودی، امید سازش و تفاهم بیش تر و زندگی تان با دوام تر بود».(3) حتی در روایتی امام صادق (ع) فرمود: «اگرکسی قصد سوء استفاده نداشته باشد، می تواند به گیسوان و زیبایی های (ظاهری) زن نگاه کند».(4)
براین اساس فقها فرموده اند: هر یک از زوجین می توانند بدن دیگری را با شرایط ذیل به منظور تحقیق ببینند:
1 – نگاه به قصد لذت نباشد؛
2 – ازدواج بستگی به این نگاه باشد؛
3 – مانعی از ازدواج این دو در میان نباشد.(5)
البته بعضی از فقها نگاه را به صورت و دست ها منحصر کرده اند.(6) بنابراین دختر و پسر پیش از ازدواج می توانند به صورت غیر مستقیم از طریق نامه یا واسطه و معرّف و به صورت مستقیم به گفتگو و دیدن ( با نظارت والدین و بزرگ ترها که در جریان امر قرار دارند) همدیگر را بشناسند، به شرط آن که حدود اسلامی رعایت شود.
پی نوشت ها :
1 – علی اصغر احمدی، روابط دختر و پسر درایران ، ص 109.
2 – مجموعه مقالات هم اندیشی، ج2، ص 489.
3 – وسائل الشیعه، ج14، ص 61.
4 – همان، ص 60.
5 – سید مسعود معصومی، احکام روابط زن و مرد، ص 187.
6 – همان، ص 188.
نظر
![]() |
پاسخ آن بی ترید مثبت است ، اما تأثیر آن در افراد متفاوت است و بستگی به محیطی که زندگی می کند ، خانواده ، نوع رابطه و... دارد .
دختران و پسرانی که به طریق غیر مشروع با فردی از جنس مخالف، رابطه دوستانه برقرار میکنند، از جهات مختلف، آسیب میبینند. آسیبها هرچند متوجه دختر و پسر است، اما دامنه و شدت آن درباره دختران بیشتر است.
آسیبها عبارتند از:
1ـ آسیب روانی: گاهی دختری به پسری علاقهمند شده و حتی خود را در اختیار وی قرار می دهد، پس از بیوفایی پسر و ترک وی، به شدت دچار سرخوردگی گردیده و گاهی تا مرز افسردگی و بیماریهای شدید روانی بیش میرود. نیز اعتماد چنین شخصی از جنس مخالف به خاطر بی وفایی های که در نتیجه آن ارتباط دیده ، سلب خواهد شد و در زندگی آینده نمی تواند متعادل باشد.
2ـ آسیبهای اجتماعی: دختری که در شهری کوچک با پسری ارتباط دارد و ارتباط آن آشکار می شود، چنین شخصی جایگاه و شخصیت اجتماعی خود را از دست میدهد و تحقیر میشود، حتى اگر ازدواج کند، نمیتواند زندگی متعادلی داشته باشد، زیرا از طرف همسر و خانواده شوهر سرزنش میشود و به هر بهانهای، روابط قبلی وی را به رخش میکشند. این پدیده میتواند تهدیدی برای نهاد خانواده در جامعه و افزایش میزان طلاق باشد.
3ـ آسیب تربیتی: دختری که با پسر یا حتی پسرانی ارتباط دارد، جایگاه خود را به عنوان فردی شایسته برای تربیت، در ذهن اولیای خانه و مدرسه و حتى دوستانش از دست میدهد. چنین دختری از سیر تعلیم و تربیت عقب میماند. یا برخی از راهکارهای تربیتی که پذیرا نمی گردد.
4ـ آسیب معنوی: دختری که به صورت نامشروع با پسری رابطه دارد، با گناه و معصیت، از خداوند دور شده و از نظر اخلاقی نیز آسیب می بیند.او دیگر از عبادت خود لذت نمیبرد و احساس گناه و ملامت درون، روح او را آزار میدهد، مگر آن که توبه کند و راه پاکی را پیشه سازد.
5- ضعیف شدن حس اعتماد: دختران و پسرانی که بر اثر آشنایی در خیابان یا محیط های دیگر و ایجاد علاقه و دوستی بین آنها ، به ازدواج اقدام می کنند ، گاهی در زندگی آینده دچار بی اعتمادی می شوند ؛ زیرا با خود می گویند همسر او که به راحتی با او دوست شده و با او ارتباط برقرار کرده است ، آیا امکان ندارد که قبلا با دیگری نیز دوست شده باشد؟ این فکر همیشه برای زوجین آزار دهنده است و در روابط و تصمیم های زندگی نیز خود را به صورت های مختلف نمایان می سازد.
حتی اگر به ازدواج ختم نشود ، چون خود با این مسئله مواجه بوده است ، احتمال می دهد که شاید همسر او نیز با شخص دیگر پیش از ازدواج رابطه داشته است.
این مسئله در سطح کلان نیز ، به حس اعتماد اجتماعی نیز آسیب می رساند. در جامعه ای که روابط پنهان دختران و پسران گسترده باشد ، برای کسی که می خواهد ازدواج نماید و با دختر پاک زندگی مشترک را آغاز کند ، همیشه این دغدغه را در وجود دارد که آیا این دختر با شخص دیگر پیش از او رابطه نداشته است ؟
بر طبق آمارها طلاق نیز در ازدواج های خیابانی زیاد صورت می گیرد. کسانی که به راحتی دوست می شوند و ازدواج می کنند و بی آنکه از ارزش و اهمیت بنیان خانواده آگاه شوند ، آن را به راحتی ترک می کنند.
علاوه بر این گاهی اتفاق می افتد که دختر و پسری در اثر این گونه ارتباط ها ، علاقه مند به هم می شوند ، اما به دلایل متعدد این ارتباط ها به ازدواج ختم نمی شود . چنین افرادی حتی پس از ازدواج نیز عشق و علاقه دوست خیابانی را در دل دارند و به طور طبیعی نمی توانند وظایف خود را به عنوان یک همسر در درون خانواده به انجام دهند.
1ـ گرایش غریزی به جنس مخالف :
غریزه یکی از عناصر تشکیل دهنده وجود آدمی است ونقش مهمی در گرایش دو جنس مخالف دارد .
2ـ احساس نیاز ونداشتن پشتوانه عاطفی :
اگر فرد در میان دوستان وخانواده به امنیت روحی نرسد وخانواده نتواند نیاز دوست داشتن ودوست داشته شدن فرد را پاسخ گوید ، او به ارتباطی که این نیاز او را پاسخ دهد ، تن می دهد .
3ـ ضعف اعتقادات وباورهای دینی :
اگر پسـران و دختـران به هیچ یک از آئین ومقررات موجود در دین پای بند نباشند برای روابط خود محدودیتی قایل نمی شوند .
4ـ عدم رشد اخلاقی :
آزاد گذاشـتن فرزند در ایجـاد رابطه با جنس مخالف ویا بر عکس عدم آموزش ارتباط های صحیح و …. می تواند زمینه ساز روابط نادرست باشد .
5ـ حس بی خیالی وشانه خالی کردن از بند تعهدات :
بی انگیزگی وبی تعهدی می تواند عاملی برای ایجاد روابط نادرست باشد چرا که اگر جوان قانون های دینی ، اجتماعی و اخلاقی را فقط مانع بداند ، برای برداشتن آنها اقدام می کند .
6ـ بی برنامگی ،بیکاری ،یکنواختی واحساس حقارت وخودکوچک بینی :
شروع بسیاری از ارتباط ها از روی بیکاری وبرای وقت گذرندان می باشد وگاه دختران وپسران احساس می کنند ادعای داشتن چنین روابطی می تواند آنها را در میان دوستانشان دارای منزلت واحترام کند .
7ـ تعصبات خشک خانوادگی ومحدودیت های بی مورد :
مراقبتهای بی مورد و محدود کننده ، پوشش های محدود کننده اجباری که بدون هیچ توجهی به عنوان لباس رسمی خانواده به فرد تحمیل می شود عدم توجه به بلوغ جسمی وفکری فرزند و گاه ضرب وشتم ها … می تواند زمینه ساز این مساله باشد که جوان به محض رسیدن به رشد خاصی ، این بندها را پاره کرده و خود را از قید تعصبات رها کند .
8ـ تهاجم فرهنگی ، آزادی وعدم نظارت اجتماع :
این عامل به خصوص در سالهای اخیر سهم مهمی در ایجاد روابط نادرست داشته است .
9ـ عوامل سیاسی خط دهی شده از سوی دشمنان :
غافل کردن جوانان ، بی انگیزه کردن آنها ،راحت طلب بار آوردن و بی توجه نمودن آنها به مسائل روز جامعه از اهداف اصلی دشمن است که با فراهم کردن زمینه های فساد وروابط نادرست به این هدف می رسند .
10 ـ فقر :
این عامل یکی از مسائل مهم اجتماعی است که در چند سال اخیر به شدت مورد توجه بوده و می تواند به عنوان یکی از عوامل اصلی ایجاد روابط نامناسب باشد .
آسیب های ناشی از روابط نامناسب بین دختر وپسر
1ـ دید باز جوانان نسبت به اطراف وجامعه ازبین می رود ، جوان همیشه درگیر ارتباطی است که داشته ، دیگر نمی تواند نسبت به مسائل مربوط به جامعه و … با دید باز نگاه کند .
2ـ افکار جوانان منحرف می شود ودیگر آن ذهن سالم را از دست می دهند .
3ـ به خاطر ایجاد زمینه برای چنین روابطی ، آزادی از دیگر جوانان گرفته می شود .
4ـ مقام ها وارزش ها ی انسانی پایین می آید .
5ـ اراده ها سست واعتمادها از بین می رود .
6ـ مانع پیشرفت علم می شود .
7ـ وقت ،هزینه وانرژی زیادی صرف این روابط می شود که در جای مناسب بسیار مفیدند .
8ـ انحرافات اخلاقی در جامعه گسترش می یابد .
9ـ به دلیل سرخوردگی های روحی ،گرایش به اعتیاد رواج می یابد .
10ـ بیماری جدید شیوع می یابند .
11ـ راه تکامل ورسیدن به سعادت بسته می شود .
12ـ کانون های خانوادگی از هم می پاشد .
13ـ بی بند وباری بر اثر فرار دختران و ….. افزایش می یابد .
14ـ کم کاری وسستی در مسئولیت های محوله به آنان ایجاد می شود و..
و در نهایت جامعه با جوانانی روبرو می شود که بر اثر نداشتن اطلاعات وآموزش ، به بیراهه رفته اند .
جایگاه دین و باورهای مذهبی در تنظیم روابط صحیح
اسلام کامل ترین دین است وبرای تمام مسائل زندگی ،اصولی را معین کرده که بسیار شیرین وجالبند . برنارد شاو نویسنده معروف انگلیسی گفته است :" من همیشه نسبت به دین محمد(ص) به واسطه خاصیت زنده بودن عجیبش نهایت احترام را داشته ام به نظر من اسلام تنها مذهبی است که توافق وتسلط بر حالات گوناگون وصور متغیر در زندگی ومواجهه با قرون مختلف را دارد ." (1)
هر چند ظاهر آیات وروایات وتعالیم اسلامی ممکن است سخت گیرانه ومحدود کننده باشد اما با کمی دقت می توان در یافت که تنها راه سعادت ،پیروی از این دستورات است .
اسلام به 3 عامل اصلی که جرقه های برقراری ارتباط را ایجاد می کند تاکید فراوان دارد : نوع نگاه ، نوع کلام ، و نوع پوشش .
نگاه ، قدم اول در ایجاد ارتباط
اسلام نگاه دو نامحرم را به هم حرام می کند ،اکثر فقها ی شیعه قائل به این مساله هستند که نگاه به نامحرم بدون ریبه ولذت یکبار حلال است ( فقط به صورت وسر انگشتان تا مچ دست زن ) وتکرار جایز نیست .
در جامعه امروز با توجه به کثرت ارتباط ها واصل اجتناب ناپذیر ارتباط ، برای گذراندن امورمختلف اداری ، درسی ، و... نمی توانیم منکر هر ارتباطی باشیم وهر رابطه ای را ممنوع اعلام کنیم ؛ ولی باید به مواردی که اسلام مطرح کرده مقید باشیم . در نگاهها ونوع نگاه کردن به نامحرم در زمان صحبت ،ویا انجام کار و .. دقت کنیم تا خدای ناکرده مرتکب گناه نشویم واز طرفی باعث بر قرارای ارتباط اضافه وبه شکل نادرست نشویم وبدانیم نگاه های ناپاک آفت ارتباط ها ست .
ارتباط کلامی؛ قدم دوم
قرآن صریحا به زنان می فرماید : " فلا تخضعن بالقول " یعنی به گونه ای هوس انگیز صحبت نکنید .
پس زنان موظفند در هنگام صحبت کردن با مرد بیگانه از هر نوع صحبتی که موجب لذت نامحرم شود خودداری کنند ، در هنگام سخن گفتن صدای خود را تغییر ندهند وآن را خوشایند نکنند ، خواهران ،در دانشگاهها ،کلاس های درس ، اداره ها ومحیط های کار ،خیابان و.. مراقب باشند تا ارتباط آنها به شکل نادرست تبدیل نشود وعواقب سوء متوجه آنان نشود .
پوشش ؛ قدم سوم
حجاب یعنی پوشش در مقابل نامحرم ، اینجا این سؤال مطرح است که پوشش صحیح چه نقشی در جلوگیری از روابط ناصحیح وسپس فساد های اجتماعی دارد؟
با نگاهی گذرا به جامعه به راحتی می توان نقش پوشش را در این رابطه فهمید دختران وزنانی که با لباس های چسبان وبا رنگ های زننده وانواع آرایش وعطر و … در جامعه حاضر می شوند را ببینید . آیا مرکز نگاههای اطرافیان نمی شوند از این نگاهها فکر می کنید چند نگاه پاک و سالم باشد ؟ تفاوت نگاهها را حتما می بینید . و حتما دخترانی را با این اوصاف - دیده اید که مورد حمله مرد بیگانه ای قرار می گیرند و وقتی با متلک پرانی و… مواجه می شوند عکس العمل نشان می دهند ، وقطعا عده ای ناراحت می شوند پس آنان این وضع را نمی پسندند ولی نوع پوشش آنان موجب تجریک مردان در جامعه می شود .
ایـن مسأله هم قابل ذکـر است که دختران ممکن است بر اثر پوشش نامناسب موجبات تحریک مرد را فراهم کنند و بی آنکه میلی به ارتباط داشته باشند ، مورد حمله گرگان جامعه قرار گیرند .
البته اگر خوش بینانه به این قضیه نگاه کنیم می توانیم بگوئیم که تنها چند درصد از این روابط ( که به این نوع شروع می شوند ) به ازدواج منتهی می شود ( اگر در نظر بگیریم که دختر وپسر در هیچ مرحله ای پا را از حدود و قوانین عرف ، شرع ، اخلاق و وجدان فراتر نمی گذراند )
در ذکر این مطلب نیز ضروری است که زمانی که از ارتباط سخن به میان می آید ، هر نوع تعامل وبرخوردی مد نظر است . و زمانی که سخن از منع روابط به میان می اید منع رابطه سالم دانشجو با همکلاسی ، خریدار از فروشنده ، ونظیر اینها نیست سخن از ارتباط هایی است که بر قرار می شود ، بدون آنکه شرع ، وجدان و عقل ما به عنوان ناظر بر روابط ما قرار گیرد .
حسن ختام کلام خود را کلمات نورانی قرار می دهم باشد که همیشه چراغ راهمان باشد :
" هیچ کس خوشبخت نشد مگر با به پای داشتن ورعایت حدود خداوند وهیچ کس بدبخت نشد مگر با ضایع کردن رعایت آنها " (2)
" اللهم عجل فی فرج مولانا صاحب الزمان (عج ) "
1) نظام حقوقی زن در اسلام ـ ص 74 .
2) غررالحکم ـ ج 6 ـ ص 419